2 sonuç bulundu
Uygulanan Filtreler
  • Türk Dil Kurumu
  • Son 10 yıl
  • Muhittin GÜMÜŞ
Yayınlayan Kurumlar
Yayın Yılı
Anahtar Kelimeler

Using Digital Tools to Analyze Cultural Factors in the Translation of Toponyms in Mayne Reid’s Book The Headless Horseman

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi · 2026, Sayı 61 · Sayfa: 169-184 · DOI: 10.24155/tdk.2026.270
This paper examines how the integration of digital tools and traditional translation techniques can help address the cultural and linguistic challenges involved in translating toponyms in Mayne Reid’s book The Headless Horseman, translated from English into Kyrgyz. Since toponyms carry rich cultural, historical, and contextual significance, they are often difficult to render accurately across languages. This study highlights the importance of preserving cultural identity and contextual accuracy by combining modern digital tools such as AntConc and Voyant Tools with established translation strategies. Through a comparative analysis of the source text (ST) and target text (TT), AntConc is used to assess the frequency, distribution, and contextual usage of toponyms, while Voyant Tools reveals translation patterns and thematic emphases. Traditional translation techniques such as transliteration, localization, and explanatory translation complement these digital analyses by bridging cultural and linguistic gaps, as supported by relevant scholarly literature. The findings indicate that transliteration preserves phonetic authenticity, localization adapts names to resonate with Kyrgyz cultural contexts, and explanatory translation helps clarify unfamiliar references. Although digital tools enhance the translation process by offering data-driven insights, they cannot fully capture the nuanced cultural meanings embedded in place names. This underscores the continued necessity of human interpretation to ensure culturally appropriate and accurate translations. The study contributes to cross-cultural literary translation by demonstrating the value of a blended methodological approach and proposing a practical framework for translating toponyms, particularly in lesser-studied language pairs.

Cengiz Aytmatov’un Beyaz Gemi Adlı Eserinin Çevirisinde Anlam Kayıpları Sorunu

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi · 2025, Sayı 60 · Sayfa: 197-216 · DOI: 10.24155/tdk.2025.260
Tam Metin
Edebî eserlerin, edebî metinlerin, kaynak dilden hedef dile aynı anlamı, aynı üslubu ve aynı edebî duyguyu vererek, eş değer sözcüklerle kültürel ve anlamsal kayıplara yol açmadan aktarılmasını gerektiren çeviri türüne edebî çeviri denmektedir. Edebî çeviride, metnin içeriğiyle sahip olduğu söz varlığı, üslup özellikleri, söz dizimi çeşitliliği gibi dilin yapısal niteliklerinin hedef dile aktarılması gerekmektedir. Her çeviri türünde olduğu gibi edebî çeviri sürecinde de diller arası ve kültürler arası farklılıklar nedeniyle anlam kayıpları olabilmektedir. Çeviride eş değerliğin eksiksiz sağlanması, kültürel unsurların ve temel mesajın doğru iletilmesi çevirmenlerin başarısına bağlıdır. Ancak ters durumlarda ise çevirmenin tercihlerinden kaynaklanan nedenlerle bazı anlam kayıpları oluşmaktadır. Kaynak dilden değil de çeşitli nedenlerle ara dilden yapılan çevirilerde çok büyük anlam kayıpları söz konusu olmaktadır. Çeviri dünyasında ara dilden yapılan çevirilerin sayısı da az değildir. Türk dünyasının büyük yazarı Cengiz Aytmatov’un eserlerinin çoğu Türkçeye çevrilmiş olup bunların önemli bir kısmı kaynak dil Rusça yerine ara dilden (Fransızca) tercüme edilmiştir. Bu makalede, Refik Özdek tarafından Fransızcadan Türkçeye çevirisi yapılan Aytmatov’un Beyaz Gemi adlı eserlerindeki çeviri kayıpları tespit edilmiş, yorumlar yapılmış ve alternatif çeviri örnekleri sunulmuştur.