1129 sonuç bulundu
Uygulanan Filtreler
  • Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten
Yayınlayan Kurumlar
Yayın Yılı
Yazarlar
Anahtar Kelimeler

HİÇBİRYER ROMANINDA DİL, ÜSLUP VE ANLATIM ÖZELLİKLERİ

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2010, Cilt 58, Sayı 1 · Sayfa: 165-182
Türk edebiyatındaki bazı romanlarda Batılı ve "yeni" hayat tarzı, modern şehir hayatına uyumsuzluk gibi konular, değerlendirilerek veya eleştirilerek gündeme getirilmiştir. Bunlardan biri de Fatma Karabıyık Barbarosoğlu'nun Hiçbiryer adlı romanıdır.Bu çalışmada Fatma Karabıyık Barbarosoğlu'nun Hiçbiryer adlı romanının dilinde bulunan özgün kullanımlar ve cümle tercihleri incelenmiş; bunlarla, romanda anlatılanların uyumlu ilişkisi üzerinde durulmuştur. Psikolojik yönü ağır basan romanın dilinde ikilemelerin dikkati çekecek yoğunlukta kullanıldığı ve köy hayatına dair pek çok kavramın, roman vasıtasıyla edebî dile taşındığı tespit edilmiştir

AHMET MİTHAT EFENDİ’NİN TELİF VE TERCÜME YOLLU YAZDIĞI BÜYÜK ROMANLAR” ADLI YAZILARIN ÇEVİRİ YAZISI

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2010, Cilt 58, Sayı 1 · Sayfa: 153-164
Tanzimat'ın önde gelen isimlerinden Ahmet Mithat Efendi, 1870-1912 yılları arasındaki yazı faaliyetinde pek çok hikâye ve romana imza atmış bir yazardır. Telif roman örneklerinin yanı sıra tercümeleri de bulunur. Tercüman-ı Hakikat'te yayımlanan "Ahmet Mithat Efendi'nin Telif ve Tercüme Yollu Yazdığı Büyük Romanlar" başlıklı yazı dizisinde yazarın 1874'ten 1885 yılına kadar yazmış olduğu telif ve tercüme romanları kısaca tanıtılmış ve halkın bu romanlara gösterdiği ilgi üzerinde durulmuştur

ÇİFT ÜNSÜZLE BAŞLAYAN KELİMELERİN YAZIM SORUNU

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2009, Cilt 57, Sayı 1 · Sayfa: 1-17
Bu çalışmada Türkçeye giren çift ünsüzle başlayan kelimelerin yazım sorunu üzerindedurulmuştur.Türkçede kelime başında çift ünsüz bulunmadığı için bu tür kelimelerin yazım sorunuya iskarpin, iskele, istasyon, istatik örneklerindeki gibi kelimenin başına bir ünlünün ya dapurova, pılâsman, pılân, pılâstik, purogram örneklerindeki gibi iki ünsüzün arasına bir ünlününgetirilmesiyle giderilmeye çalışılmıştır. Amaç kelimeyi, başındaki çift ünsüzü bir ünlü ile açarakTürkçenin kurallarına uygun hâle getirmektir.Bu sorun ilk defa TDK'nin 1941'de yayımladığı İmlâ Kılavuzu'nda ele alınmıştır. Buradabu tür kelimelerin plâsman-pılâsman, plâstik-pılâstik, plân-pılân, program-purogram, provapurova,statik-istatik gibi ikili imlası önerilmiştir. Daha sonraki yıllarda bu uygulamadanvazgeçilmiştir. Fakat yazarlarımız, şairlerimiz ve önemi bilginlerimiz yazılarında konuşmadaortaya çıkan sesi yazıda da göstermişlerdir. Bu durum Türkçenin "sesçil" imlasına da uygundüşmektedir.

‘DERLEME SÖZLÜĞÜ’NDEKİ KALIPLAŞMIŞ AD-FİİLLERİN VE SIFAT-FİİLLERİN YAZI DİLİNDE KULLANILIRLIK DURUMLARI

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2009, Cilt 57, Sayı 1 · Sayfa: 51-92
Bu çalışmada 'Derleme Sözlüğü (Türk Dil Kurumu, I-XII, 2. Baskı, Ankara 1993)'nde yeralan kalıplaşmış ad-fiillerin ve sıfat-fiillerin yazı dilindeki durumları incelenmiştir. Bununiçin öncelikle 'Derleme Sözlüğü'ndeki kalıplaşmış ad-fiiller ve sıfat-fiiller sınıflandırılmış veardından yazı dilindeki durumları incelenmek üzere bu kelimeler, 'Türkçe Sözlük (Türk DilKurumu, 10. Baskı, Ankara 2005)'teki örnekleriyle karşılaştırılmıştır.Her iki sözlükte ortak olan kelimeler dışında, 'Derleme Sözlüğü'ndeki bazı kelimelerin,zamanla eski anlamlarını yitirip yeni zamana göre anlamlar kazandığı görülmüştür.Gerek her bakımdan ortak olan kelimeler gerekse söyleyişçe aynı olup anlamca farklılıkkazanan kelimeler, halk ağzından derleme yapmanın, yeni kelime türetmek ve dili zenginleştirmekadına hâlâ önemli görevler üstlendiğini göstermektedir.

OBSERVATIONS SUR QUELQUES ASPECTS DE LA PLANIFICATION LINGUISTIQUE TURQUE

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2009, Cilt 57, Sayı 1 · Sayfa: 111-140
Nombre de sociétés ont ressenti le besoin d'intervenir dans leur langue pour éviterson aliénation. On peut notamment citer les politiques de purification linguistiquehongroise, allemande, finlandaise (pour le finnois) et islandaise. Celle que nous nousproposons d'étudier ici, la purification linguistique turque, se distingue des autrespar la volonté de ceux qui l'ont menée de rompre avec le passé culturel immédiatet de faire de la langue, purifiée de ses éléments étrangers, l'un des piliers de lanouvelle identité nationale: en Turquie, la purification de la langue a accompagné unchangement de civilisation.Après une présentation de la situation linguistique du turc et de son évolution,points essentiels pour la compréhension de la politique de purification linguistique enTurquie, on verra en détails dans une seconde partie comment celle-ci a été mise enoeuvre et les résultats auxquels elle a abouti.

KES-KOPYALA-YAPIŞTIR; YENİ KELİME TÜRET

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2009, Cilt 57, Sayı 1 · Sayfa: 99-110
Türkçenin şekil yapısını kelime ve ekler oluşturur. Dil, söz varlığını genel olarak kök+ek,gövde+ek, kelime + kelime birleşmeleriyle genişletir. Türkiye Türkçesinde son dönemlerdetüretilen kelimelerde yeni yöntemler görmekteyiz. Bu yöntem, yeni oluşturulan kelimelerin ilkhecelerinin alınıp, iki heceli yeni kelimeler türetilmesiyle oluşmaktadır. Kanka (kan kardeşi),Akbil (akıllı bilet), Kapkaç (kaptı kaçtı)… Türkiye Türkçesinde "kes-kopyala-yapıştır"yöntemiyle türetilen kelimeler üzerinde durulacak çalışmada, bu yöntemle türetilen kelimelerinözellikleri ve Türkiye Türkçesi içerisindeki yeri tartışılacaktır.

ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ ESERLERİNDEN TERTİB-İ MUªĀLECE’DEKİ ORGAN ADLI TIP TERİMLERİ

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2009, Cilt 57, Sayı 1 · Sayfa: 25-50
Bu çalışmada 15. yüzyıla tarihlendirilebilen Tertįb-i MuǾālece adlı eserde belirlenen organ adlı Türkçe tıp terimleri değerlendirilmiştir. Eserde belirlenen terimlerden yola çıkılarak tıp dilinin Türkçeleştirilmesinde izlenen yol ve terimlerin yapı bilgisi özellikleri açıklanmaya çalışılmıştır.

GENEL TÜRKÇE BAĞLAMINDA TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE ŞİMDİ VE İŞTE SÖZCÜKLERİNİN ETİMOLOJİSİ*

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2009, Cilt 57, Sayı 1 · Sayfa: 93-98
Türkiye Türkçesinin söz varlığının kökenini araştırırken, genel Türkçe arkaplanının da dikkate alınması gerektiği kesinlikle şüphe götürmez. Bu gerçek, bazıdurumlarda birçok başka durumda olduğundan çok daha esastır. Burada da genelTürkolojiye ait bir dil karşılaştırması yapılmadan önce kökenleri açıklanamayansözcükler üzerinde durulacaktır.

BALIKESİR YÖRÜK AĞIZLARINDA KULLANILAN ŞİMDİKİ ZAMAN BİÇİMLERİ

Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2009, Cilt 57, Sayı 2 · Sayfa: 71-83
Balıkesir Yörükleri günümüzde tamamıyla yerleşik hayat düzenine geçmişlerdir. Kendilerini tarif etme noktasında Oğuzluktan gelen boy adlarını unutan bu Yörük toplulukları, Karakeçili, Kızılkeçili, Ahmetli, Kılaz, Kubaş, Hardal, Yüncü ve Yaycı Bedir gibi oymak adlarını kullanmaktadırlar. Balıkesir Yörük ağızlarının gramer yönünden en belirgin özelliği, söz konusu ağızlarda kullanılan farklı şimdiki zaman biçimleridir. Temelde "yorı-, Fiil + Ip yatve Fiil + Ip bar-" şekillerinden ortaya çıkan bu şimdiki zaman biçimlerinde, bazı ses olayları neticesinde değişmeler de meydana gelmiştir. Balıkesir ili sınırları içerisinde Türkmenler, Manavlar, ve Çepnilerle birlikte dördüncü ana ağız grubunu meydana getiren Yörüklerin, dil özellikleri bakımından Manav ağızlarına daha yakın oldukları görülür