Although the immense technological and scientific advancements of our time have made human life easier, human nature, or the question of what it means to be human, has always remained a problem. It has been observed that in the works of the most prominent philosophers in the history of thought, they have in some way engaged in a reflection with human nature. In fact, it has been understood that this reflection has never ended, will never end, and continues to maintain its relevance with each passing day. This article examines the ongoing reflections, evaluations, and critiques of human nature by Friedrich August Hayek and Edmond Nathaniel Cahn. Although both philosophers are modern thinkers, and even though there was no specific conception of human nature in their time – or even in their own explicit views – it is still possible to say that a certain understanding of human nature is present in their works or is implicitly expressed through their ideas. These philosophers seek to prevent the reduction of the human being to fixed measures or rigid frameworks by emphasizing the value of human life. The philosophers argue that every theory constructed in the name of human nature implies absoluteness and perfection, and they maintain that human nature cannot be understood through such a perspective. Because both thinkers believe that the unpredictable or unknowable nature of human reality drives social action, and that the notion of human nature produced by modern culture is misunderstood, they oppose absolute and perfect definitions. Every evaluation made about human nature must first acknowledge the insoluble ignorance of the human being, an ignorance that has the potential to affect the entire structure of society, and the fact that even the path to overcoming this ignorance is itself problematic. Indeed, the structure of society, being open to change, prevents any claim to absoluteness in human knowledge, confronting the individual with millions of facts and events on the path to truth.

Cengiz Aytmatov, yazarlığındaki mükemmeliyet derecesine varan ustalığı ve anlatılarındaki olağanüstü kurgularıyla ve sembolik anlatımlarıyla dünyanın en büyük yazarlarından biri olmayı başarmış ve yüz doksan dört dile eserleri çevrilerek bunu ispatlamış bir yazardır. Aytmatov'un kurgularını sıradan olmaktan çıkaran başlıca hususlardan biri, bir nevi yaratılış düzeni veya evrende birbiriyle son derece ilişkili hadiselerin ahengi diyebileceğimiz ve "ölçü veya düzen" kelimeleriyle de adlandırabileceğimiz "kader" kavramını çok ince bir ustalıkla işleyerek, eserlerindeki kahramanların, olayların, doğadaki varlıkların ve hayvanların kaderlerini birbiriyle kesiştirmesidir diyebiliriz. Söz konusu kaderler, bazen insan-hayvan-doğa üçgeninde bezen insan-doğa ve insan-hayvan, bazı durumlarda ise doğa-hayvan bağlamlarında kesişmektedir. Buradaki kesişmeleri ortaya koymadaki ana maksatlardan biri, yazarın sembolik anlatımında anlatmak istediğini, okurun anlayışına yaklaştırma endişesi veya evrendeki yaratılış ve buna bağlı olarak gerçekleşen olayların hikmetlerini ortaya koyma amacı söz konusu olabilir. Ayrıca Aytmatov'un söz konusu kaderleri örtük bir sistem eleştirisi aracı olarak kullandığı da söylenebilir. Bu bağlamda, yukarıda bahsedilen ortak kaderlerin birbiriyle münasebetleri ele alınarak, yazarın metin kurgusunun anlaşılması ve yazarlık kabiliyetinin dikkatlere sunulması mümkün olabilecektir kanaatindeyiz. Çalışmada, insanlığın ortak dertlerine çareler arayan ve bu çareleri eserlerinde işleyen Aytmatov'un, evrendeki işleyişi ve bu işleyişi bozucu unsurları ortaya koyduğu eserlerinden yola çıkarak, "kader izleği" çerçevesinde ve Hz. Mûsâ ile Hz. Hızır arasında geçen kıssa üzerinden bir inceleme yapılacaktır.