2 sonuç bulundu
Yayınlayan Kurumlar
Anahtar Kelimeler
Kod Kopyalama Modeli Temelinde Gagavuzcada Belirtme-Yönelme Alternasyonu
Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten · 2025, Sayı 80 · Sayfa: 159-180 · DOI: 10.32925/tday.2025.140
Özet
Bu çalışmanın konusu, Gagavuzcada belirtme ve yönelme işaretleme açısından farklılaşan istem yapılarıdır. Bu çalışmada istem değişimi, Gagavuzca söz dizimsel bir yapıdaki bir eylemin aynı söz dizimsel-anlamsal koşullar altında belirtme ile yönelme olmak üzere iki farklı durum istemesi açısından ele alınacaktır. Belirtme ve yönelme durumu arasındaki istem değişimi Gagavuzca söz diziminde çok sık rastlanan bir olaydır. Bu olay, alan yazını araştırmalarında genellikle durum ekleri arasındaki görev değişikliği olarak açıklanır. Bu çalışmada, diğer araştırmalardan farklı olarak söz konusu istem değişimi dil ilişkileri açısından ele alınmaktadır. Kuramsal temel ise Johanson’un kod kopyalama modeline dayanmaktadır. Kod kopyalama modeline göre belirtme durumu yerine yönelme, yönelme yerine belirtme durumunun işaretlenmesinde Slav dillerinin etkisi olduğu belirlenmiştir. Çünkü Gagavuzların Slav halklarıyla yüzyıllar boyunca aynı coğrafyayı paylaşmaları tarihsel, sosyal, kültürel ve politik ilişkilerin yanı sıra onlarla dil etkileşiminde bulunmalarına neden olmuştur. Bunun sonucunda Gagavuzca, söz varlığı, ses bilgisi, biçim bilgisi ve söz dizimi alanlarında baskın durumdaki Slav dillerinden çok sayıda kopya özellik geliştirmiştir. Gagavuzcada belirtme ve yönelme işaretleme açısından tespit edilen istem farklılaşması biçim-söz dizimsel kopyalamanın tipik bir örneğini temsil eder. Bu çalışmanın amacı Gagavuzcada belirtme ve yönelme işaretleme açısından farklılaşan istem yapılarına dikkat çekmek ve bu farklılıkları dil ilişkileri açısından ele almaktır. Burada, Gagavuzcada belirtme yerine yönelme, yönelme yerine belirtme durumu işaretleme şeklinde görülen bu dil bilgisel örüntünün kod kopyalama modeline göre seçilmiş kopyalar olduğu sonucuna varılmıştır.
GAGAVUZ TÜRKÇESİNDE YETERLİK YAPILARI ÜZERİNE
Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi · 2005, Sayı 19 · Sayfa: 55-61
Özet
Gagavuz Türkçesi, coğrafi yönlere göre Güney veya Güney-Batı, kavim ve boy adlarına göre Oğuz grubuna dahildir. Bugüne kadar Gagavuz Türkçesinin ses, şekil ve cümle bilgisi özellikleri bütün yönleriyle ortaya konulmuş olmasına rağmen, yine de üzerinde durulması gereken daha birçok konu bulunmaktadır. Bunlardan biri, diğer Türk Lehçelerinde bulunmayan, yalnız Gagavuz Türkçesine has olan olumlu ve olumsuz yeterlik ifade eden var nicä/nasıl ve yok nicä/nasıl kalıbının kullanılışı üzerinde durulmuştur