Fatima Gabitova, Kazak edebiyatı tarihinde kıymeti çok bilinmeyen bir isimdir. Onun adı daha çok eşleri ile birlikte anılır. Kazak edebiyatının üç önemli ismi Bilal Süleyev, İlyas Jansügirov ve Muhtar Avezov’un eşi olmuş, adından onların ilham perisi diye söz ettirmiştir. Stalin döneminin siyasi baskıları sebebiyle edebî yönünü yeterince gösterememiş olan Gabitova’nın kıymeti, bağımsızlıktan sonra daha iyi bilinmiştir. Bağımsızlıktan sonra adına iki kitap çıkmış, hakkında çok sayıda makale yayımlanmıştır. Lirik tarzdaki şiirleri, edebî içerikli makaleleri, sanatsal çevirileri, mektupları, kaleme aldığı günce ve hatıraları ile o da bir edebî şahsiyettir. Fatima Gabitova’nın Kazak edebiyatına en önemli katkılarından biri eşi İlyas Jansügirov’a ait edebî mirası, arşivini, el yazmalarını siyasi baskıya rağmen koruması ve gelecek kuşaklara ulaştırmasıdır. Bunun yanında kaleme aldığı günce ve hatıralarında 1920’li-1930’lu yılların edebiyat ortamları ve önde gelen edebî şahsiyetleri hakkında bilgiler yer alır. Günce ve hatıralarında, başta eşleri Bilal Süleyev, İlyas Jansügirov, Muhtar Avezov olmak üzere Ahmet Baytursınov, Säken Seyfullin, Beyimbet Maylin ve Oraz Jandosov gibi birçok önemli isim hakkında dikkat çekici bilgiler sunar. Bu günce ve hatıraların bir diğer önemli tarafı Stalinizm terörüne bir kapı aralaması, yaşananlara ışık tutmasıdır. Kaleme aldığı şiirlerinde de yine kendi hayatını anlatır. Fatima Gabitova’nın şiirlerinde aile meseleleri, çocukları, acılı yaşantısı ve Stalin’in yarattığı siyasi baskı dönemi ağırlıklı konulardır.

One of the important figures of 19th- and 20th-century Kazakh literature, Shakerim Kudayberdiyev was a student of Abay, the pioneer of Kazakh literature. Shakerim, who grew up under the supervision of Abay, adopted his worldview. Renowned for his works in verse and prose in the fields of history, philosophy, and theology, Shakerim began to write the “Genealogy of Turks, Kyrgyz, Kazakhs, and Khans” at the age of 19, under the guidance of Abay. While writing the genealogy, he used Western sources, particularly Russian ones, as well as sources written by Muslims. In addition to the written sources, Shakerim also drew on oral sources and incorporated his own thoughts into his work by comparing all the sources he obtained. The “Genealogy of Turks, Kyrgyz, Kazakhs, and Khans” is considered the first work on Kazakh history. In his work, he begins with the origins of humanity, discusses the place of Turks in human history, and then provides a detailed account of the history of the Kazakhs. As the author of this work on Kazakh history, Shakerim Kudayberdiyev can rightly be regarded as the first historian of the Kazakhs. Considering the conditions of his time, the vast number of sources that Shakerim, as someone living in the steppe, was able to access while writing his work is not only surprising but also worthy of great admiration. Shakarim Kudayberdiuli’s genealogy has made a profoundly significant contribution to shaping the origins, lineage, and history of the Kazakh people. In this study, after providing information about Shakerim’s life and literary personality, his work “Genealogy of Turks, Kyrgyz, Kazakhs, and Khans” was analyzed in terms of structure and content, and the literary and historical value of the work was emphasized.

Modern Kazak edebiyatının gelişimine katkı sunan yazarlardan biri 2015 yılında vefat eden devlet adamı, şair ve yazar Äbiş Kekilbayev'dir. Edebî yolculuğuna Sovyet rejiminin hâkim olduğu yıllarda başlayan yazar, Kazakistan'ın bağımsızlığını kazandığı dönemlerde de kalem oynatmıştır. Edebiyatın şiir, öykü, roman, tiyatro, eleştiri gibi birçok alanında eserler vermiş olan yazarla ilgili Kazakistan'da yayımlanan iki ciltlik Äbiş Älemi / Mir Abişa: Äbiş Kekilbayev Ansiklopedisi bu yazının kaleme alınış sebebidir.

Kazak sözlü edebiyatının en büyük temsilcisi olarak kabul edilen Jambıl, 1846-1945 yılları arasında yaşar. Jetisuv şairlerinin büyük ozanı Süyinbay'ın takdirini kazanarak, ondan dua alır. Süyinbay'ın yanında yaklaşık bir yıl kaldıktan sonra Kazak halk şiirinin; aytıs, jır ve tolgav türlerinde başarılı eserler verir. Esas şöhretini aytıs türünde söylediği şiirlerle elde eden Jambıl, aynı zamanda oldukça başarılı bir destan söyleyicisidir. Köroğlu, Kız Jibek, Oraq Mamay, Yedige ve Şora Batır vb. gibi birçok destanı dombıra eşliğinde söyleyip kendi yorumuyla halka ulaştırmıştır. Jambıl'ın eserleri, Kazak halkının kültürel bir ansiklopedisi gibidir. Şairin yaşadığı dönemde Kazakların başından geçen tarihi ve sosyal olayların birçoğu ozanın şiirlerinden takip edilebilir. Yine onun şiirleri Kazakların günlük hayatı ve sosyal yaşamları hakkında pek çok bilgiyi ihtiva etmektedir. Jambıl'ın "Akın Boldım" (Ozan/Şair Oldum) adlı şiiri yaşname türünün özelliklerini taşımaktadır. Bilindiği üzere yaşname, âşık edebiyatı nazım türlerinden olup, bu tür şiirlerde âşıklar duygu, düşünce ve tecrübeleri paralelinde insan ömrünü safha safha değerlendirirler. Türk dünyası edebiyatının müşterek unsurları arasında yer alan yaşnameler, halkın uzun yıllar sonucu elde ettiği geleneksel halk bilgisini ve toplumun ortak kültürel belleğini aksettiren nazım türlerinden biridir. Çalışmada yaşname kavramı ve Jambıl'ın hayatı hakkında genel bilgi verilip, ozanın yaşname özelliği taşıyan "Akın Boldım" adlı şiiri edebiyat dünyasına tanıtılmış ve bu eser üzerinden Jambıl'ın şiir dünyası ele alınmaya çalışılmıştır.