Yozgat İli Akdağmadeni ilçesi Umutluk kasabası yakınlarında bir kurtarma kazısında ele geçen toprak lahit içerisinde, bir adet camdan yapılmış kobalt mavisi renginde bir yüzük mühür bulunmuştur. Olasılıkla birinci binde yüzük mühür olarak kullanılmış söz konusu obje, Roma döneminde ikinci kez `amulet' olarak kullanılmıştır. Bu makalede, söz konusu eserin üzerindeki sahnenin yorumlanmasına ve üretim tarihinin saptanmasına çalışılmıştır. Eserin üzerinde herhangi bir yazı bulunmadığından dolayı üzerindeki figürler ve özellikle de üstteki kanatlı güneş kursunun tarzına bakılarak bir tarihleme yapılmaya çalışılmıştır. Roma Dönemi'ne ait bir mezarda ele geçen söz konusu bu cam yüzük kaşı mührün, elimizdeki bilgiler doğrultusunda 1. bine ait olma olasılığının oldukça yüksek olduğunu ve üzerindeki betimlemeler ve cam malzeme üzerine yapılmış olması ve benzeri mühürlerin Kıbrıs'ta ele geçmesi nedeniyle Fenike tipolojisinde, Kıbrıs yapımı bir mühür olduğunu düşünüyoruz.

Kırşehir Müze Müdürlüğü'nde bulunan bu sikke definesi, 32 adet gümüş tetradrahmiden oluşmaktadır. Sikkeler üzerinde, Makedonia Kralı Büyük İskender (M.Ö. 336-323) ve ondan sonra tahta geçen kardeşi 3. Philippos'un (M.Ö. 323-316) isimleri bulunmaktadır. Definede sikkeleri üzerinde ismi bulunmamakla beraber, Suriye Kralı 1. Seleukos (M.Ö. 312-280) tarafından doğu darphanelerinde İskender adına bastırılmış posthumous (ölümünden sonra) sikkeler de yer almaktadır. Define sikkeleri çoğunluğu Doğu Darphaneleri olmak üzere 14 farklı darphanede basılmışlardır. Sikkelerin birçoğunun ön ve arka yüzünde tüccarlar tarafından sonradan yapılan kontrol kesikleri bulunmaktadır. Definede en erken darplı sikke, Makedonia-Amphipolis darplı olup, M.Ö. 336-323 tarihine tarihlenmektedir. En geç tarihli sikkeler ise, M.Ö. 311-295 tarihli Persia-Ekbatana basımlı sikkeler olup, bunlar 1. Seleukos tarafından İskender adına bastırılan posthumous sikkeleridir.

Define, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü nezdinde Taşınır Kültür Varlığı Koleksiyoneri olan Sn. Yüksel ERİMTAN koleksiyonunda bulunmaktadır. Toplam 246 adet gümüş Roma sikkesinden oluşan define sikkeleri 1993 yılında satın alınarak, 103-348 envanter numarası ile envanter defterine kayıt edilmiştir. 246 sikkenin 243'ü denarius, 3'ü ise, antoninianus birimindedir. Bu üç gümüş antoninianus sikkesi definenin son imparatoru olan Elagabalus'a aittir. Define, esas olarak, 13 imparatorun saltanat süresini kapsamaktadır. Define sikkeleri, 20 farklı (imparator, imparatoriçe ve caesar) kişi adına basılmış olup, bu kişilerin portresi de sikke üzerinde bulunmaktadır. Bazı imparatorların ise, sadece veliaht (Caesarlık dönemi sikkeleri bulunmaktadır. Böylece, define içerisinde, imparatorlar, caesarlar ve imparatoriçeler olmak üzere, toplam 23 grup bulunmaktadır. Biz de kataloğumuzu 23 farklı grubun kronolojik sırasına göre düzenledik. Vespasian'dan Elagabalus'a kadar 13 imparatorun saltanat yıllarında basılmış ve toplam 20 şahsiyetin sikkelerini kapsayan Erimtan Denarius Definesi çok homojen bir yapı göstermektedir. Vespasian'dan Elagabalus'a kadar olan sikkeler, hiç aralıksız ve kronolojik bir sıra takip etmektedir. Bu definede, yalnızca Severuslar Döneminin kısa süre imparatorlarından Pertinax, Didius Julianus ve Pescennius Niger'in sikkeleri bulunmamaktadır. Buna karşılık, bunlardan biri olan Clodius Albinus iki sikke ile temsil edilmektedir.

The hoard is in the collection of Mr. Yüksel Erimtan who is a private collector of ancient cultural objects registered at the Anatolian Civilizations Museum in Ankara. The hoard which consists of 246 silver Roman coins was purchased in 1993 and registered in the inventory book. The 243 of 246 coins are denarii and three of them are antoniniani. Those three antoniniani belong to Elagabalus, the last emperor represented in the treasure. The hoard fundamentally encompasses the reigns of 13 emperors. The coins in the treasure were struck in the name of 20 different individuals (emperor, empress and caesar) with their likenesses. Some emperors were also represented when they had been heirs to the throne (caesar). So there are a total of 23 groups as emperors, caesars and empresses in the treasure. The catalogue here shows the coins chronologically listed. The Erimtan Denarii Hoard exhibits a very homogenous entity embracing the coins of 20 individuals from 13 reigns. From Vespasian to Elagabalus all emperors are chronologically represented. Only the coins of Pertinax, Didius Julianus and Pescennius Niger, short term emperors of the Severan period lack in this treasure. However, one emperor from the same period Clodius Albinus is represented with two coins.

270 adet güreşçi figürlü gümüş Aspendos stateri'nden oluşan bu define, 2007 yılında, Mersin İli, Mut İlçesi, Dağpazarı Beldesi sınırları içerisinde bulunmuştur. Dağpazarı Beldesi, Dağlık Kilikia'daki Koropissos antik kenti olarak lokalize edilmektedir. Bu önemli define Mersin Müze Müdürlüğü'nde bulunmakta ve 07.10.1-270 envanter numarası ile kayıtlıdır

Trapezus'un =Trabzon Coğrafi Konumu: Bir Pontos kenti olup, sınırları güney-doğuda Susurmena Sürmene ; doğuda Rhizaion'a Rize kadar uzanırdı(1) Yörenin doğusunda Kolkhis, güneyinde ise, Armenia Minor yer almaktadır. Trapezus topografyası oldukça dağlık olduğundan Plinius(2) burasının mante vasto clausum = geniş dağ kütlesi tarafından hapseldiğini söylemekteydi. Buna karşın gemilerin demir atmaları için uygun limanlara sahip olan Trapezus sahilleri(3) balıkçılık açısından bereketliydi(4). Yörenin dağları ise, maden bakımından oldukça zengindi. Özellikle bakır madeni açısından zengin olan bu dağlar tarihin her döneminde yoğun olarak kullanılmıştı. Bu durum söz konusu dağların civarlarında yoğunlaşan antik yol güzergahları tarafından desteklenmektedir. Trapezus territorium'unu adeta bir örümcek ağı gibi saran, yörenin iç kesimindeki yol ağı her bir vadi boyunca Karadeniz istikametine doğru ilerlemekteydi. Buradan da limanlar vasıtasıyla öngörülen istikametlere taşınmaktaydı.

Bu define, 1993 yılında, Kırklareli'ye 2 km. uzaklıktaki Asilbeyli Köyü'nde bulunmuştur. Asilbeyli köyünde bir define bulunduğu haberi üzerine, Müze Müdürü Sn. Zülküf YILMAZ tarafından bir kazı ve temizlik çalışması yapılmıştır. Muhtemelen bir çömlek içerisinde saklanmış olan define sikkeleri tarım yapılırken çömleğin kırılmasıyla ortalığa dağılmıştır. Kırklareli Müze Müdürlüğünün yaptığı kazı çalışması sonucunda, 500 civarında bronz sikke toplanmıştır(1). Bunlardan 305 adet sikke, 204-509 envanter numarasıyla envanterlik olarak işlem görmüştür. Definenin, yaklaşık 190 civarında olan sikkeleri ise, kondisyonlarının çok bozuk olması nedeniyle müze tarafından etütlük olarak tasnif edilmiştir. Biz burada, definenin envanterliğe ayrılmış kısmını, yani 305 sikkeyi tanıtabiliyoruz. Çünkü defineden geriye kalan ve müze tarafından etütlüğe ayrılmış olan diğer sikkeleri Kırklareli Müzesinde çalıştığımız zaman içinde görememiş ve üzerinde çalışma olanağı bulamamıştık(2). Ancak, Asilbeyli Definesini bizzat bulmuş ve müzeye taşımış olan, Kırkalareli Müze Müdürü Sn. Zülküf YILMAZ bu etütlük sikkelerin, 160-190 civarında olduğunu bize daha sonraları beyan etmiştir(3).

Bu define, Uşak Müze Müdürlüğü tarafından 01.11.1995 tarihinde Ahmet Arslan isimli bir kişiden satın alınmıştır. Definenin, Afyon İli, Sandıklı ilçesi, Hocalar Kasabasında (Bkz., Harita 2) bulunduğuna ilişkin müze envanter defterinde kayıt vardır. 19 adet gümüş Side tetradrahmisi'nden oluşan bu önemli definenin tümünün bu kadar olmayacağını düşünmekteyiz, çünkü defineyi müzeye satan kişinin profesyonel bir antikacı olduğunu öğrendik. Bu nedenle definenin parçalandığını düşünüyoruz. Ahmet Arslan definenin sadece 16 sikkesini müzeye satmıştır. Akabinde, bir başka antikacı Zeki Erdem tarafından, bu definenin 3 adet sikkesi Uşak Müzesine satılmıştır. Böylece definenin Uşak Müzesi'ndeki 19 adeti tamamlanmıştır. Define, şimdi müzenin sikke teşhirinde olup, Hocalar Definesi adıyla sergilenmektedir.