Erken Osmanlı Çağı’nda önemli rol oynayan Balıkesir, bünyesinde bu döneme ait kültürel varlıkları barındırmaktadır. Makalemizde, öncelikle Eski Manyas’ın tarihsel süreç içerisinde geçirdiği dönemler üzerinde durulmuştur. Bölgenin tarih boyunca farklı isimlerle anıldığı ve kesintisiz bir yerleşim alanı olduğu bilinmektedir. Roma, Bizans, Beylikler ve Osmanlı döneminde Manyas’ın etkin olarak kullanılan bir yer olduğu görülmektedir. Özelde Manyas’a, genelde ise Balıkesir’e baktığımız zaman bu dönemlere ait mimari yapıların zenginliği göze çarpmaktadır. Çalışmamızda, Balıkesir’in Manyas ilçesi eski Manyas harabelerinde bulunan Erken Osmanlı dönemi özellikleri yansıtan Zaviyeli Cami ve Türbe incelenmiştir. Özgün hâlleriyle günümüze kadar ulaşmış bu yapılar, zamana karşı koyarak ayakta kalmaya çalışmaktadır. Araştırma kapsamında yapılar yerinde görülerek, ölçüleri alınarak çizimleri yapılmış ve fotoğraflar eşliğinde ayrıntılı bir şekilde tanıtılmış, dönem içerisindeki benzer örnekleriyle karşılaştırmalar yapılmıştır. Caminin zaviyeli yapılar grubunda olması ve ilk inşa döneminden izleri bugüne kadar taşıması bakımından önemi vurgulanması gerekmektedir. Bu düşünceyle yürütülen bu çalışmada, zaviyeli caminin, mimari form ve özellikleri, kullanılan malzemeler ile plan açısından irdelenmesi yapılmıştır. Yapılan bu araştırma sonrasında caminin aynı plan türüne sahip camiler içerisinde farklı ve önemli özelliklere sahip olduğu anlaşılmıştır. Süsleme bakımından sade olan yapılarda herhangi bir bezemeye rastlanmamıştır. Türbenin de Erken Dönem Osmanlı mimari üslubuna uygun bir biçimde inşa edildiği anlaşılmıştır. Sonuç kısmında, yapıların dönem içerisindeki yerleri ve önemleri belirtilerek korunması ve onarımlarının yapılmasına yönelik önerilerimiz dile getirilmiştir.

Çalışmamızda, Mysia Bölgesi içinde yer alan ve bölgenin önde gelen antik kentlerinden biri olan Kyzikos'tan, Roma Dönemi'ne ait lahitten çıkarılan malzemelerin tanıtılması, yapım teknikleri, dönem örnekleri arasındaki yeri ve varsa farklı üretimlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. İncelenen malzeme, 2007 yılında Kyzikos antik kentinin nekropolünde kaçak kazı ihbarlarının artması sonucu yapılan bir çalışma neticesinde bulunan sade ve bezemesiz lahitten çıkarılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, lahit mezar buluntularının, MÖ 3. yüzyıla ait olduğu belirlenmiştir. Burada değerlendirilen pişmiş toprak, cam ve altın örnekleri hem kent hem de bölge üretiminin bilinmesi açısından faydalı olacaktır. Ayrıca Anadolu'ya özgü olduğu kabul edilen unguentarium formunun buluntular arasında yer alması, kentin cam sanatı açısından önemlidir. Yine Kyzikos örneklerinin, Roma Dönemi eserlerinin değerlendirilmesi aşamasında da yararlı olacağı kanısındayız.