Türkiye’nin çok partili yaşama geçme arzusunun sonucu olarak kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF), sadece siyasal sistemde değil Türk basını ve kamuoyu nezdinde de önemli bir karşılık bulmuştur. Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın teşviki ile Ali Fethi Okyar tarafından kurulan SCF, dört ay kadar süren kısa ömrüne rağmen hem iktidar-muhalefet ilişkilerinin hem de siyasal kültürün evrilmesinde dikkate değer bir rol oynamıştır. Çalışmanın merkezinde yer alan İnkılap gazetesi, 30 Ağustos 1930 tarihinde yayın hayatına başlamış ve SCF’nin kurulduğu dönemde siyasal basın alanında yoğun tartışmalara sahne olmuştur. Bu çalışma, SCF’nin kuruluşundan kendini feshettiği döneme kadar olan süreci İnkılap gazetesi üzerinden incelerken Ali Naci Karacan ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun köşe yazıları ile SCF’nin siyasal ve düşünsel temsillerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmış, verilerin sistematik bir şekilde değerlendirilmesi için MAXQDA yazılımından yararlanılmıştır. Çalışmada yer alan köşe yazarlarının yazıları doküman analizi ile tematik başlıklara ayrılırken nitel veri analizi yazımı ise MAXQDA aracılığı ile incelenmiştir. MAXQDA da veriler, “SCF’nin söylemleri”, “siyasal sorumluluk” ve “partinin kurumsallaşma süreci” gibi konular çerçevede tematik olarak kodlanmıştır. Bu tematik çözümleme sayesinde, Karacan ve Karaosmanoğlu’nun SCF’ye ilişkin değerlendirmeleri, siyasal tutumları ve muhalefet anlayışları arasındaki örtüşen ve ayrışan noktaları ortaya çıkartılmıştır. Analiz sonuçları, Karacan’ın daha eleştirel ve temkinli bir tutum sergilediği; Karaosmanoğlu’nun ise dönemin koşullarına daha duyarlı bir muhalefet anlayışı benimsediği görülmektedir. Yapılan analizler ile Karacan ve Karaosmanoğlu’nun düşünsel farklılıkları ve örtüşen yönleri ortaya çıkarıldığı gibi Türk basının siyasetle kurduğu ilişki ve muhalefet anlayışı tarihsel bir bağlamda değerlendirilmiştir. Böylece Türk basınından İnkılap gazetesinin ve köşe yazarlarının siyasetle kurduğu ilişki ortaya çıkarılmak hedeflenmiştir.

Türk siyasal hayatındaki gelişmelerin uluslararası yansımaları akademik çalışmalarda ilgi gören bir konudur. Gerek Tanzimat ve Islahat Fermanları ile Kanun-i Esasinin ilan edilmesinin gerekse Cumhuriyet döneminin önemli siyasal gelişmeleri olarak çok partili siyasal hayata geçiş ve darbe süreçlerinin uluslararası ilişkiler boyutu literatürde çokça incelenmiştir. Serbest Cumhuriyet Fırkasını (SCF) uluslararası ilişkiler bağlamında ele alan yeterli sayıda çalışma ise bulunmamaktadır. Bu çalışma; SCF’nin Türk siyasal hayatındaki hikayesini belirli bir ülkenin arşiv belgeleri üzerinden incelemenin ötesinde, çeşitli ülkelerin arşiv kaynakları üzerinden karşılaştırmalı bir yöntemle uluslararası sistem içerisinde SCF’nin nasıl değerlendirildiği sorusuna eğilmekte ve konuya uluslararası sistemin yapısı bağlamında dış politika perspektifli bir cevap aramaktadır. Çalışmanın neticesinde Türkiye’de bir muhalefet partisinin kuruluşunun uluslararası alanda, ehemmiyeti Türkiye sınırlarını aşan bir siyasi hadise olarak değerlendirildiği sonucuna ulaşılmıştır. İki savaş arası dönemde uluslararası politika alanında etkin olan tüm aktörler tek parti sisteminin terk edilmesi ve SCF’nin kuruluşunu Türk dış politikasında, özellikle de Türk Sovyet ilişkilerinde önemli bir değişimin habercisi olarak değerlendirmişlerdir. Diğer taraftan SCF’nin uluslararası arenadaki yankılarının dönemin siyasal yapısına uygun bir biçimde alternatif dünya görüşleri ve ülkelerin kendi dış politika stratejileri dâhilinde oluştuğu ve bu noktada İngiltere, Fransa ve ABD ile Sovyetler Birliği, İtalya ve Almanya’nın SCF’ye bakışı arasında ciddi bir fark olduğu çıkarımına ulaşılmıştır. Çalışma içerisinde Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Arşiv Belgeleri (Türk Diplomatik Arşivi-TDA), ABD Arşiv Belgeleri (NARA), İngiltere Arşiv Belgeleri (TNA), yayınlanmış SSCB arşiv belgeleri ve dönemin basınından yararlanılmıştır.

1929 yılı sonunda tüm dünyayı saran ekonomik bunalım Türkiye'yi de olumsuz yönde etkiledi. İktidar partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi'nin bazı uygulamaları özellikle devletçi söylemi, toplumun kimi kesimlerinden eleştiri alıyorduk Ekonomik ve toplumsal sorunlara Mecliste yanıt aranmasından ve iktidar partisinin denetlenmesinden yana olan Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'in özendirmesi İle Ali Fethi (Okyar) Bey 1930 yılı Ağustos ayında Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı (SCF) kurdu. Milliyetçi ve lâik olan bu partinin en önemli özelliği liberal olmasıydı. İktidar tarafından muhalefette kalmak üzere oluşturulmuş bir parti gibi düşünülen SCF'nın hedefinin iktidar olduğu Ali Fethi Bey tarafından açıklandı. Parti, kısa sürede halktan da destek aldı. Fethi Beyin İzmir konuşması da bunu gösterdi. SCF başkanı yaptığı konuşmalarda hükümetin icraatını eleştirdi, Özellikle devletçi politikaya ve adalet konusuna değindi. Bunlar hükümette Adalet Bakanı olarak yer alan Mahmut Esat (Bozkurt)'ın hassas olduğu konulardı. Fethi Beyin eleştirilerine Kayseri'de, İzmir ve Ödemiş'te yanıt vererek bakanlığının politikalarını savundu. Devletçiliğin Türkiye Cumhuriyeti için önemini vurguladı. Bunları yaparken bir anlamda ihtilâlin savunusunu yaptı. Ancak Ödemiş'te yaptığı konuşma onu istifaya sürükledi. SCF ise Ali Fethi Okyar tarafından kapatıldı.